نقش و وظایف بازرس در شرکت سهامی عام و خاص


بازرس کیست ؟

سهامداران شرکت صاحبان اصلی آن هستند و در اداره شرکت، اختیار تام دارند. آنها برای نظارت بیشتر و بهتر بر امور شرکت، هیئت مدیره را انتخاب می کنند، که با توجه به اختیارات وسیع هیئت مدیره لازم است فرد یا افراد دیگری بر این هیئت نظارت کرده و به سهامداران گزارش دهند. این افراد در قوانین سال ۱۳۱۱ عنوان مفتش داشتند که بعدها در لایحه اصلاحی قانون تجارت در سال  ۱۳۴۷ “بازرس” نام گرفتند.

بازرسین علیرغم اینکه توسط سهامداران انتخاب می شوند، مستقل از مجمع عمومی (سهامداران) و هیئت مدیره هستند.

قانون تجارت برای انتخاب درست بازرسین شرکت سهامی اهمیت زیادی قائل شده است، در حدی که اگر از بازرسین شرکت، صورت دارایی و ترازنامه و حساب سود و زیان سالانه شرکت را تصویب نکرده و گزارش ارائه دهند، مجمع عمومی حسابهای مالی شرکت را بی اعتبار خواهد دانست. (ماده ۱۵۲ لایحه اصلاحی  ۱۳۴۷)

شرایط بازرسین

1- بازرس نباید دارای سوء پیشینه کیفری باشد.

2- بازرس نمی تواند عضو هیات مدیره یا مدیر عامل شرکت باشد.

3- بازرس نمی تواند از خویشاوندان مدیر عامل باشد.

4- هرکسی که خود یا همسرش از هیات مدیره یا مدیر عامل شرکت حقوق دریافت می کند نمی تواند بازرس باشد.

وظایف بازرسین

بازرسین موظف به انجام اموری هستند که بتوانند منافع مدیران، سهامداران، کارمندان، سرمایه گذاران، فروشندگان و مشتریان شرکت را حفظ کنند.

تمام شرکت های سهامی حتما باید یک بازرس اصلی داشته باشند (ماده ۱۴۴ لایحه اصلاحی ۱۳۴۷). زمانی که حجم امور شرکت زیاد باشد، میتوان بیش از یک بازرس برای شرکت انتخاب کرد که این انتخاب اختیاری است، در صورتی که شرکت چند بازرس داشته باشد هربازرس می تواند به تنهایی وظایف خود را انجام دهد و گزارش تهیه کنند.

در کنار بازرس یا بازرسین اصلی انتخاب یک یا چند بازرس علی البدل برای زمانهای خاص مثل فوت، استعفا یا سلب شرایط و یا عدم پذیرش سمت از طرف بازرس یا بازرسین اصلی، جهت انجام وظایف بازرسی برای شرکت الزامی است.

*پس شرکت سهامی باید حداقل یک بازرس اصلی و یک بازرس علی البدل داشته باشد.

بازرس باید نظر خود را  درباره صحت مطالب و اطلاعاتی که مدیران (هیئت مدیره و مدیر عامل) در اختیار مجامع عمومی (سهامداران) گذاشته اند اعلام کند و اگر آنان اطلاعاتی نا صحیح در اختیار صاحبان سهام بگذارند بازرس باید مطمئن شود که حقوقی مثل تقسیم سود و حق رای برای صاحبان سهام در حدودی که قانون و اساسنامه شرکت برای آنان تعیین کرده است به طور یکسان رعایت شده باشد (ماده ۱۴۸ لایحه قانونی ۱۳۴۷ )

مدت زمان ماموریت و عزل بازرسین

مجمع عمومی عادی بعد از انتخاب بازرسین، مدت زمان ماموریت بازرس را یک سال مالی در نظر میگیرد (ماده ۱۴۴ لایحه اصلاحی ۱۳۴۷) با اتمام سال مالی مدت ماموریت بازرسین به پایان رسیده و مجمع عمومی یا باید بازرسین را برای سال مالی جدید تمدید کند و یا بازرسین دیگری را جایگزین نماید.

*سال مالی یک شرکت در اساسنامه آن شرکت مشخص شده و برای بیشتر شرکت ها منطبق با همان سال شمسی است.

ثبت شرکت مسئولیت محدود ثبت شرکت سهامی خاص